Roedd fy nhad yn cwyno yn ddiweddar fod e wedi gwastraffu bob pleidlais mae erioed wedi gwneud. Hynny trwy fod yn ryddfrydwr yn Abertawe Llafurol am y rhan fwyaf o’i fywyd a nawr trwy fyw yn sedd ceidwadol hynod o saff.
Ymddengys bod y Rhyddfrydwyr yn saff ym Mrycheiniog a Maesyfed y tro hwn eto. Nid oes pwysau arnaf i fotio yn tactegol felly. Caiff Janet Davies fy mhleidlais a gobeithio y byddwn ni’n cadw ein hernes.
Wedi bod yn pendroni ynghylch hwn a hwn. Rhyw fath o ddadl rhwng tactecau ac ideoleg ydyw mewn gwirionedd i mi. Efallai taw gwanhau’r Plaid Llafur, ein gelynion ymarferol, cyntaf a wedyn troi a cheisio maeddu gelynion ideolegol yw’r ffordd iawn i’r Blaid ond y risg o rhoi mewn i’r Toriaid a gwaethaf efallai yn ormod. Atgyfnerthwyd hyn gan trip i’r gorffenol Nos Fawrth, yn atgoffa dyn bod egwyddorion pwysicaf hyd yn oed na theyrngarwch plaid.
Doeddwn i ddiwm yn gwybod bod 300 o bobl sy’n gwybod i gyd o’r geiriau o 2 albwm cyntaf Billy Bragg i gael yng Nghwmtawe ar Nos Fawrth. Ond ymddengys bod. Cynrchiolaeth o lefties dosbarth canol, canol oed. Problem ail-ymweld ag arwyr o oedran 17 yw’r tueddiad i edrych ar dy hunan yn llygad 17 a dim cweit yn hoffi beth wyt ti’n gweld.
Ond mae’n dal yn bleser o’r radd blaenaf gweld Billy Bragg yn perfformio. Un o gynrychiolwyr olaf yr aesthetic pync gwreiddiol. Wrth wylio dyw e ddim yn fater o feddwl y gallwch fod cystal canwr ond yn gwybod hynny.
Er gwaethaf hynny fyddwn i byth yn honni yn gallwn dod a’r un huotledd i’r llwyfan ag y mae Billy. A gyda fe wedi ysgrfennu llyfyr yn ymateb i ethol 12 cynghorwyr BNP yn Barking, roedd ethol dwy ASE BNP wedi sbarduno angerdd yn y perfformiwr ac yn y gynulleidfa dros sefyll yn erbyn fasgaeth, hiliaeth ac eithafiaeth erchyll.
Wrth sefyll o flaen baner lodge NUM Abercraf roedd Billy yn preaching to the converted efallai ond byddai rhai bregethwyr o fri heb wneud cystal.
Mae taith coffa Streic y Glowyr Billy Bragg yn dechrau heno ym Mlaenavon. Mae tocyn gyda fi i’w weld ym Mhontardawe Nos Fawrth. Ac mae’n dod ag atgofion yn ol gan i mi ei weld yng Nghanolfan Hamdden Penyrheol 25 mlynedd yn ol gyda’r 3 Johns a rhyw gor meibion ar ei daith i gefnogi’r glowyr.
Buodd Billy yn canu “Which Side Are You On” ym 1987. A dau ochr oedd ar y pryd. Roeddech chi neill ai gyda Thatcher a’i chriw neu ro’ch chi yn eu herbyn. Ers hynny mae pethau wedi newid ac erbyn hyn fydda i ddim yn meddwl yn nhermau y ddwy ochr fel y buon ni pryd ‘ny. Fel Pleidiwr r’wy yn erbyn y llywodraeth heb fod gyda’r Toris. Ond mae trafferthion presennol Gordon Brown a’r Plaid Llafur yn fy ngorfodi i feddwl sut y bydd pethau os (neu pan) y daw y Toriaid ‘nol i rym yn San Steffan. Torriadau, rhwygo cymunedau a chasineb fydd hi a bydd rhaid dod i hyd i ffordd i’n hamddifyn ein hunain
Which Side Are We On Boys?
O’r diwedd ymddengys bod pall ar yr holl stwr am dreuliau gwleidyddion (aelodau seneddol yn bennaf). Rhaid dweud taw cyfuniad o naifdra anhygoel ar ran rhai gwleidyddion, talp o farusrwydd gan ychydig o rai eraill a phryd go helaeth o falis ar ran newyddiadurwyr sy’n gyfrifol.
O’m rhan i ymddengys buasai rhaid cael toriad yn fy nghfylog os o’n i am fod yn aelod seneddol ac un fwy os am fod yn aelod cynulliad. O ystyried fy nghfyrifoldebau presennol yn erbyn rhai ein gwleidyddion, does dim synnwyr yn hynny. Felly os oes angen gwella y sefyllfa torcalonnus presennol a gadael i Gymru a’r DU fynd ymlaen fel gwledydd lled ddemoctrataidd yr unid ateb yw dwblu cyflog pob AS ac AC. Ond pwy sy’n ddigon dewr ag i fynd a’r awgrym hynny mewn i etholiad?